عامل بیشتر شدن بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی چیست؟
در زمان بارندگی شدید، حجم آب ورودی به شبکه های جمع آوری فاضلاب افزایش پیدا می‌کند و ممکن است روند انتقال و تخلیه پساب با اختلال مواجه شود. این مسئله به‌ویژه در شبکه‌های مشترکی که آب باران و فاضلاب را از یک مسیر منتقل می‌کنند، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا افزایش حجم جریان می‌تواند ظرفیت انتقال شبکه را تحت فشار قرار دهد و باعث کند شدن تخلیه یا پس‌زدگی فاضلاب شود. در چنین شرایطی، اگر مسیر خروجی ساختمان نیز به دلیل تجمع رسوبات و مواد زائد با محدودیت عبور جریان مواجه باشد، استفاده از خدمات لوله بازکنی می‌تواند به رفع گرفتگی و بازگشت جریان طبیعی فاضلاب کمک کند. از سوی دیگر، تغییر جریان و فشار در مسیرهای فاضلاب ممکن است بر نحوه خروج گازهای ناشی از تجزیه مواد آلی تأثیر بگذارد. به همین دلیل، بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی در برخی ساختمان ها و محیط های اطراف بیشتر از روز های عادی احساس می‌شود. این وضعیت به‌خصوص هنگام بارش‌های طولانی، آب‌گرفتگی معابر و افزایش روان‌آب‌های سطحی می‌تواند شدت بیشتری پیدا کند؛ زیرا ورود حجم اضافی آب به شبکه، در صورت محدود بودن ظرفیت انتقال و تخلیه، عملکرد سیستم دفع فاضلاب را مختل می‌کند.
| عامل مؤثر | تأثیر بر شبکه جمع‌آوری فاضلاب | پیامد برای انتشار بوی فاضلاب |
|---|---|---|
| افزایش حجم آب باران | افزایش دبی جریان و حجم آب ورودی به شبکه فاضلاب | افزایش احتمال تشدید بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی |
| بارش‌های شدید و طولانی‌مدت | افزایش روان‌آب‌های سطحی و فشار بر ظرفیت انتقال پساب | محسوس‌تر شدن بوی نامطبوع فاضلاب در روزهای بارانی |
| وجود شبکه مشترک آب باران و فاضلاب | ورود هم‌زمان آب باران و فاضلاب به یک مسیر انتقال | افزایش احتمال اختلال در تخلیه و انتشار بوی فاضلاب هنگام بارش |
| محدودیت ظرفیت انتقال شبکه | کاهش توان شبکه برای انتقال حجم اضافی آب و پساب | احتمال کند شدن تخلیه و پس‌زدگی فاضلاب همراه با انتشار بو |
| تجمع رسوبات و مواد زائد در مسیر خروجی ساختمان | کاهش سطح مقطع عبور جریان و محدود شدن انتقال پساب | تشدید بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی در اثر اختلال در تخلیه |
| تغییر جریان و فشار در مسیرهای فاضلاب | تغییر شرایط حرکت پساب و جابه‌جایی گازهای ناشی از تجزیه مواد آلی | افزایش محسوس بودن بوی فاضلاب در برخی ساختمان‌ها هنگام بارندگی |
۷ علت اصلی بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی
بارندگی شدید می‌تواند عملکرد سیستم دفع، تهویه و انتقال فاضلاب ساختمان را تحت تأثیر قرار دهد و زمینه انتشار بوی نامطبوع را فراهم کند. بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی ممکن است به دلایل مختلفی از جمله اختلال در لوله ونت، گرفتگی مسیر خروجی، مشکلات چاه جذبی یا نقص در شبکه فاضلاب ایجاد شود. به همین دلیل، فیکس‌یار در ادامه ۷ علت اصلی این مشکل و عوامل تشدیدکننده آن را بررسی می‌کند.
۱. اختلال در عملکرد لوله ونت و خروج گازهای فاضلاب
لوله ونت یکی از اجزای مهم سیستم لوله‌کشی فاضلاب است که وظیفه متعادل‌سازی فشار هوا در شبکه و هدایت گازهای فاضلاب به خارج از ساختمان را بر عهده دارد. گرفتگی دهانه ونت، ورود اجسام خارجی، نصب غیراصولی یا مسدود شدن مسیر تهویه می‌تواند مانع خروج مناسب گازهای ناشی از تجزیه مواد آلی شود. در این شرایط، احتمال انتشار بوی نامطبوع از اتصالات، کف‌شورها و سایر نقاط ارتباطی شبکه فاضلاب افزایش پیدا می‌کند. اگر سیستم تهویه ساختمان از قبل دچار نقص باشد، شرایط جوی و بارندگی ممکن است آثار این اختلال را محسوس‌تر کند.
۲. پر شدن چاه فاضلاب یا کاهش قدرت جذب آن
در ساختمان هایی که برای دفع فاضلاب از چاه جذبی استفاده می‌کنند، پر شدن چاه یا کاهش قدرت جذب خاک اطراف آن می‌تواند باعث اختلال در تخلیه پساب شود. هنگام بارندگی های شدید و طولانی، نفوذ آب به لایه های خاک ممکن است میزان رطوبت اطراف چاه را افزایش دهد و در زمین هایی با زهکشی ضعیف یا سطح آب زیرزمینی بالا، ظرفیت جذب فاضلاب را کاهش دهد. در این شرایط، پساب با سرعت کمتری در زمین نفوذ می‌کند و سطح فاضلاب داخل چاه ممکن است بالا بیاید. ادامه این وضعیت می‌تواند احتمال انتشار بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی و حتی پس‌زدگی فاضلاب را افزایش دهد. البته انتشار بو به تنهایی نشانه پر شدن چاه نیست و برای تشخیص علت باید میزان پساب داخل چاه، وضعیت دیواره‌ها و کف آن و قدرت جذب خاک بررسی شود. در صورت تأیید پر شدن چاه، تخلیه چاه می‌تواند به کاهش سطح پساب و بازگرداندن ظرفیت ذخیره‌سازی آن کمک کند؛ اما اگر مشکل ناشی از اشباع خاک یا کاهش نفوذ پذیری آن باشد، باید علت اصلی نیز بررسی و برطرف شود.
۳. گرفتگی لوله اصلی و مسیر خروجی فاضلاب ساختمان
تجمع چربی، رسوبات، مواد زائد و پسماندهای جامد در لوله‌های فاضلاب می‌تواند قطر مفید مسیر عبور پساب را کاهش دهد و در نهایت باعث گرفتگی لوله اصلی شود. در چنین شرایطی، تخلیه فاضلاب به‌کندی انجام می‌شود و احتمال تجمع پساب، ایجاد بوی نامطبوع و اختلال در عملکرد سیستم دفع فاضلاب افزایش پیدا می‌کند. افزایش حجم جریان در زمان بارندگی نیز ممکن است آثار گرفتگی‌های قبلی را آشکارتر کند. برای رفع این مشکل، باید مسیر لوله و محل انسداد به‌درستی شناسایی و متناسب با نوع گرفتگی، از روش مناسب لوله بازکنی استفاده شود.
۴. پس‌زدگی فاضلاب از شبکه شهری هنگام بارندگی
۵. ترکیدگی یا نشتی در لوله‌های فاضلاب
۶. ورود آب باران به سیستم دفع فاضلاب از مسیرهای غیرمجاز
۷. شیب نامناسب و اجرای غیراصولی لوله‌کشی فاضلاب
چگونه منشأ بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی را تشخیص دهیم؟
برای تشخیص منشأ بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی، ابتدا باید زمان شروع انتشار بو و ارتباط آن با شدت بارش را بررسی کرد. اگر بوی نامطبوع هم زمان با شروع بارندگی یا پس از چند ساعت بارش در بخش‌های مختلف ساختمان احساس شود، احتمال اختلال در عملکرد شبکه دفع فاضلاب یا افزایش فشار در مسیر انتقال پساب مطرح می‌شود. همچنین اگر بو بیشتر در حیاط، پارکینگ یا اطراف دریچه‌های بازدید به مشام برسد، باید وضعیت لوله‌های فاضلاب مدفون، اتصالات شبکه، آب‌بندی دریچه ها و مسیر های خروج گاز بررسی شود. وجود رطوبت غیرعادی، تجمع آب یا بالا آمدن سطح پساب در اطراف این نقاط نیز می‌تواند نشانه ای از نفوذ آب باران به مسیر فاضلاب، نشتی یا اختلال در تخلیه پساب باشد.
یکی دیگر از نشانه‌های قابل بررسی، تغییر عملکرد شبکه فاضلاب هم‌زمان با بارندگی است. برای مثال، شنیدن صدای قل قل در لوله های اصلی، کند شدن تخلیه پساب یا مشاهده بالا آمدن فاضلاب از دریچه‌های بازدید می‌تواند به محدودیت جریان، افزایش فشار در شبکه یا پس‌زدگی از مسیر فاضلاب شهری مربوط باشد. اگر این علائم فقط هنگام بارندگی شدید ظاهر شوند و پس از کاهش بارش برطرف شوند، احتمال ارتباط مشکل با ظرفیت شبکه دفع فاضلاب، ورود آب های سطحی به مسیر انتقال یا وضعیت چاه جذبی بیشتر می‌شود. البته هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی علت قطعی را مشخص نمی‌کنند؛ برای تشخیص دقیق باید وضعیت مسیرهای انتقال فاضلاب، دریچه های بازدید، اتصالات و شرایط تخلیه پساب بررسی شود. در صورت مشاهده پس زدگی نیز باید از تماس مستقیم با فاضلاب خودداری کرد و بررسی فنی را به متخصص سپرد.
برای رفع بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی چه اقداماتی لازم است؟
بارش‌های شدید و طولانی، به‌ویژه در زمان آب گرفتگی معابر یا وقوع سیل، ممکن است ظرفیت شبکه دفع فاضلاب را تحت فشار قرار دهند و باعث اختلال در انتقال پساب شوند. برای رفع بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی، ابتدا باید مسیر تهویه ونت و ظرفیت عبور لوله‌های اصلی بررسی شود تا در صورت وجود انسداد، گرفتگی با تجهیزات تخصصی برطرف شود. در ساختمان‌های دارای چاه جذبی نیز لازم است سطح پساب، میزان انباشت لجن و قدرت جذب خاک ارزیابی شود تا در صورت نیاز، تخلیه چاه یا اصلاح ساختار آن انجام گیرد. همچنین نشتی و شکستگی لوله‌های مدفون باید تعمیر شوند و اتصالات غیرمجاز یا دریچه های معیوبی که امکان نفوذ آب باران به شبکه را فراهم می‌کنند، اصلاح شوند. تفکیک مسیر جمع‌آوری آب‌های سطحی از فاضلاب نیز مانع ورود جریان اضافی به شبکه می‌شود. اگر پس‌زدگی ناشی از محدودیت ظرفیت یا انسداد شبکه شهری باشد، موضوع باید از طریق شرکت آب و فاضلاب منطقه پیگیری شود. در ساختمان‌های مستعد برگشت پساب نیز نصب اصولی شیر یک طرفه، متناسب با شرایط انشعاب، می‌تواند از ورود مجدد فاضلاب جلوگیری کند.
چگونه از انتشار بوی بد فاضلاب در روزهای بارانی جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از انتشار بوی بد فاضلاب هنگام بارندگی، نگهداری اصولی و بررسی دوره‌ای سیستم دفع فاضلاب اهمیت زیادی دارد. این مشکل معمولاً در ساختمان‌هایی بیشتر دیده می‌شود که مسیر انتقال پساب یا شبکه دفع فاضلاب آن‌ها از قبل دچار اختلال است؛ به همین دلیل، لوله‌های اصلی و مسیر خروجی فاضلاب باید از نظر تجمع رسوبات، مواد زائد و کاهش ظرفیت عبور پساب به‌صورت دوره ای بررسی شوند. همچنین جلوگیری از ورود روغن، چربی و مواد جامد به لوله‌ها می‌تواند مانع انباشت تدریجی این مواد و محدود شدن جریان فاضلاب شود. از طرف دیگر، اتصالات لوله ها، دریچه های بازدید و مسیر جمع‌آوری آب های سطحی باید از نظر آب بندی و سلامت فنی کنترل شوند تا آب باران از مسیر های غیرمجاز وارد شبکه فاضلاب نشود. انجام این بررسی ها پیش از شروع فصل پاییز و زمستان، که در بسیاری از مناطق با افزایش بارندگی همراه است، اهمیت بیشتری دارد. در ساختمان‌های دارای چاه جذبی نیز کنترل سطح پساب، میزان انباشت لجن و وضعیت جذب خاک پیش از شروع فصل بارندگی و پس از بارش‌های شدید توصیه می‌شود. رعایت این اقدامات پیشگیرانه می‌تواند احتمال بروز بوی بد فاضلاب هنگام بارش باران را کاهش دهد و از اختلال در سیستم دفع پساب جلوگیری کند.
چه زمانی برای رفع بوی بد فاضلاب هنگام بارش باران باید از متخصص کمک گرفت؟
